Archiwum kategorii: hebrajski

Jak pisać po hebrajsku na komputerze?

Jak na komputerze pisać w biblijnym hebrajskim? To prostsze niż myślicie, a pierwsze napisane słowo da dużo frajdy. Niektórzy próbują wklejać po kolei każde literę korzystając z dodatkowych „symboli”, jakie daje microsoft word lub inny program do pisania. Jest to jednak bardzo żmudna praca. Z przykrością informuję, że ten krótki opis dotyczy jedynie użytkowników systemu microsoft windows. Prezentowany sposób pisania po hebrajsku na klawiaturze komputera przetestowałem z WinVista, Win 7, a teraz z Win 8.1. Dla znających język angielski nie będzie problemem zainstalowanie i obsługa hebrajskiej klawiatury na OS X, ponieważ na stronie, na którą was zaraz odeślę, są szczegółowe opisy tego jak sobie poradzić.

1. KROK – Wybieramy i ściągamy klawiaturę
Zapraszam na stronę internetową The Society of Biblical Literature. Link zaprowadzi was w miejsce, gdzie udostępnione są odpowiednie klawiatury. Znajdziecie sterowniki do trzech rodzajów klawiatur (są w kolumnie „Keyboard Drivers”): SIL (Windows), Tiro (Windows) oraz SIL i Tiro (OS X). Klawiatura SIL pokrywa się mniej więcej z klawiaturą „łacińską”, to znaczy, że w miejscu łacińskiej litery „de”, znajdziemy hebrajską „dalet”, a w miejscu „te” hebrajską „taw”. Natomiast Tiro jest klawiaturą standardową. Osobiście wybrałem tę drugą. Według mnie jest bardziej logiczna – wszystkie spółgłoski pisze się bezpośrednio, a wszystkie znaki diakrytyczne (samogłoski, akcenty itp.) za pomocą kombinacji z SHIFT-em. Na początku trzeba trochę cierpliwości, żeby nauczyć się na pamięć rozmieszczenia hebrajskich liter na łacińskiej klawiaturze, ale później praca idzie bardzo sprawnie. Aby sobie porównać te dwie klawiatury kliknijcie w linki znajdujące się w kolumnie „User Manuals”. W dokumencie „SBL Hebrew SIL Keyboard Driver Manual” klawiatura zaprezentowana jest na stronach od 6-tej do 9-tej.  Na stronach o tej samej numeracji w dokumencie „SBL Hebrew Tiro Keyboard Driver Manual” znajdziecie drugą klawiaturę.

2. KROK – Instalujemy klawiaturę
Po ściągnięciu odpowiednich sterowników rozpakujcie plik i zainstalujcie klawiaturę klikając dwa razy w plik setup.exe. Wejdźcie do panelu sterowania na waszym komputerze i w folderze „Zegar, język i region” (Win 8), w podfolderze język powinien pojawić się hebrajski jako jeden z dostępnych języków. Jeśli tak nie jest, zrestartujcie komputer.

3. KROK – Instalacja czcionkę
Zainstalujcie hebrajską czcionkę. Znajdziecie ją również na stronie The Society of Biblical Literature. Czcionka kryje się pod „font download”. Ściągnijcie ją, rozpakujcie i przekopiujcie do folderu, gdzie znajdują się czcionki systemu. W Win8 do tego folderu można wejść przez „Zegar, język i region” (po wejściu do podfolderu „Język”, po lewej na dole jest link „Czcionki” – tutaj przekopiujcie hebrajską czcionkę).

4. KROK – Przełączanie klawiatury
Po prawej stronie na pasku zadań na dole ekranu powinien znajdować się napis „POL”, po kliknięciu rozwinie się menu z dostępnymi klawiaturami. Po instalacji (i ewentualnym restarcie komputera) powinna się też znajdować klawiatura hebrajska („Biblical Hebrew”). Jest jeszcze drugi, dużo szybszy i wygodniejszy sposób na przełączanie klawiatur. Robimy to za pomocą skrótu „lewy ALT + lewy SHIFT”.

5. KROK – Piszemy!
Zabieramy się za pisanie. Aby ułatwić sobie początkową pracę z nową klawiaturą, proponuję wydrukowanie stron z 6-9 „User Manuals”, odpowiednio do klawiatury, którą sobie zainstalowaliśmy. W języku hebrajskim najpierw wpisujemy spółgłoski, a dopiero później samogłoski i inne znaki diakrytyczne. Spróbujmy napisać słowo שָׁלוֺם, co znaczy „pokój”. (Uwaga! Ta część poradnika tylko dla tych, którzy zainstalowali sobie klawiaturę w wersji Tiro). Otwieramy nasz program do pisania, przełączamy klawiaturę i ustawiamy czcionkę na „SBL Hebrew”. Litera szin znajduje się w miejscu łacińskiej A, dodajemy kropkę po prawej na górze za pomocą skrótu „SHIFT + 9”, a następnie pod nią dodajemy długą samogłoskę „a”, czyli kamec, za pomocą SHIFT + „L”. Druga spółgłoska, lamed, znajduje się pod łacińską „K”. Holem, czyli wydłużona samogłoska „o” to waw z  kropką na górze. Waw jest w miejscu łacińskiej „U”, a holem dla waw kryje się pod skrótem „SHIFT + 5”. (Na marginesie dodam, że holem dla pozostałych spółgłosek znajduje się pod „SHIFT + 6”). Jako ostatnią wstawiamy końcową mem, która kryje się pod łacińską „O”. Wuala. Powinniście podziwiać swoje pierwsze, własnoręcznie wpisane słowo w języku hebrajskim. Jeśli znacie język angielski, możecie przestudiować sobie całą instrukcję do waszej nowej klawiatury, które zostały załączone na stronie The Society of Biblical Literature (te, w których znajdowały się graficzne odwzorowania klawiatur).

Dobrej zabawy!

 

alef

01_alef

ALEF – pierwszą literą w alfabecie hebrajskim jest alef. Przy niej warto zapamiętać jedną, bardzo ważną rzecz – w ogóle się jej nie czyta, jest niewymawialna! Za każdym razem jak ją zobaczycie w tekście, to zapomnijcie o jej istnieniu. Oczywiście wszystkie samogłoski, które będą się pod nią znajdować będziemy już czytać. O samogłoskach później. Alef ma wartość liczbową ‘1’ (a także ‘1000’). Od alef zaczyna się wiele imion Boga. Przez to, że jest pierwszą literą alfabetu, jest niewymawialną i dlatego, że ma wartość ‘1’ poświęcona jest Bogu, który jest jeden, niewypowiedziany, jest początkiem wszystkiego.