Archiwa tagu: politeuma

nasza ojczyzna jest w niebie

Z 22 rozdziału Dziejów Apostolskich (22,25-29) wynika, że Paweł był obywatelem rzymskim. Czy rzeczywiście nim był? Dlaczego zatem ani razu nie wspomina o tym w swoich listach? Choć argument ex silentio nie jest przekonywujący, to na niekorzyść przemawia jeszcze kilka innych spraw. Po pierwsze, obywatelstwo rzymskie było nadawane bardzo rzadko osobom zamieszkałym we wschodniej części cesarstwa, a szczególnie Żydom. Po drugie. Jeśli Paweł odziedziczył je po ojcu, to w jaki sposób jego rodzina godziła obowiązki wynikające z posiadania rzymskiego obywatelstwa, mianowicie oddawanie czci bogom cesarstwa, z żydowską praktyką religijną? I najważniejsze pytanie, w jaki sposób Paweł mógł pogodzić obowiązki obywatela Rzymu z wiarą w Jezusa, którego tak gorliwie głosił?

 

Dlaczego w takim razie Łukasz w swych Dziejach przypisuje Pawłowi rzymskie obywatelstwo? Mogło to wynikać z trudnej sytuacji w jakiej nagle znaleźli się pierwsi chrześcijanie. Przedstawiając Pawła jako obywatela Rzymu Łukasz mógł podkreślać, że misja Pawła nie była związana z żadną otwartą rebelią przeciwko cesarstwu rzymskiemu. To prawda, że chrześcijaństwo wchodziło w konflikt z cesarstwem ze względu na odrzucenie uczestnictwa chociażby w powszechnym kulcie cesarza. Jednak nie było to związane z formowaniem się politycznej opozycji, ale wynikało z wewnętrznej przemiany tych, którzy uwierzyli w Jezusa. Paweł był zbyt aktywny, a sami Żydzi nie chcieli go widzieć u siebie w synagogach, by nie być posądzonym o nielojalność względem cesarza. Nie raz przecież byli wyrzucani z Rzymu.

 

Jednak nie do końca Łukasz mija się z prawdą o szczególnych prawach jakie posiadał Paweł. Od czasów Juliusza Cezara Żydzi cieszyli się wolnością religijną, a w miastach mieli prawo tworzyć własne struktury administracyjno-sądownicze. Tego typu jednostki prawne były nazywane politeuma. Paweł raz używa tego terminu w znanym nam zdaniu, że „nasza ojczyzna (politeuma) jest w niebie” (Fil 3,20).

 

(częściowo na podstawie: C. Roetzel, Paul. The man and the myth, Edinburgh, 1999)